Slobodan Jovanović, od pravnika do književnika

Pre nešto manje od 150 godina, u srpskoj Atini, rođen je Slobodan Jovanović, jedan od najumnijih ljudi koje je srpska država dala tokom dvadesetog veka.

Slobodan JovanovićSlobodanov otac, Vladimir, po zanimanju je bio novinar, a po ubeđenju liberal. Stoga ne čudi da je svoju decu nazvao tada krajnje neobičnim imenima. Sin Slobodan i ćerka Pravda. Podario im je imena ideala u koje je lično najviše verovao.

Nakon završene gimnazije 1886. godine u Beogradu i kratkog boravka u Cirihu i Minhenu, Slobodan je upisao studije prava u Ženevi, koje je kasnije, 1891. godine nastavio u Parizu.

Samo godinu dana kasnije, pozvan je na službu u Beograd. Jovanović je kroz nekoliko godina protutnjao kroz srpski diplomatski kor, služeći u Carigradu kao ataše pri državnom poslanstvu. Tokom 1895. godine objavljuje svoj prvi veliki naučni rad, pod nazivom “O društvenom ugovoru”. U ovom delu on je objasnio političku i filozofsku teoriju nastanka političke zajednice i odnosa unutar nje. Znanja sa studija prava u Parizu, približila su ga francuskoj pravnoj kulturi, što u njegovom kasnijem životnom dobu neće proći neopaženo.

U međuvremenu Slobodan Jovanović se bavi i drugim sferama svog interesovanja. Redovno piše za magazine Red, Srpski pregled  i Zora. Ređaju se novi naučni radovi na temu pravnih, političkih i socioloških problema.

Već 1897. godine postaje profesor na Pravnom fakultetu u Beogradu. Na ovoj poziciji zadržaće se pune 43 godine! Tokom 1901. godine sa nekolicinom intelektualaca osniva jedan od najuticajnijih srpskih književnih časopisa Srpski književni glasnik. Od samog osnivanja magazina bio je u njegovom uređivačkom odboru.

Balkanske ratove kao i Veliki rat, profesor Jovanović proveo je na čelu Presbiroa srpske vlade. Usko je sarađivao sa stranim novinarima, a posebno je bio u dobrim odnosima sa Arčibaldom Rajsom.

Slobodanova akademska karijera takođe je išla uzlaznom putanjom. U kratkoj pauzi između Drugog balkanskog i Prvog svetskog rata postao je rektor beogradskog univerziteta.

Nakon rata, vratio se uređivanju Srpskog književnog glasnika i karijeri profesora. U međuvremenu objavljuje brojna dela o istoriji, pravu i međunarodnoj politici. Sa nekolicinom istomišljenika formira političku organizaciju Srpski kulturni klub 1937. godine.

Pročitajte: Kosta Stojanović, od političara do matematičara

Drugi svetski rat i burna dešavanja u Jugoslaviji pred njegov početak nisu mogli zaobići Jovanovića. Naime, on je 1941. godine ušao u vladu kao nestranačka ličnost. Od tog momenta igrao je važnu ulogu u dešavanjima na tlu tadašnje Jugoslavije, odnosno Srbije. U vladi u izbeglištvu služio je u dva navrata kao potpredsednik ali i jednom kao premijer. Nakon okončanja rata, osuđen je u odsustvu na 20 godina robije.

Slobodan Jovanović je ipak i nakon toga ostao cenjen pravnik u celoj Evropi, pa ga je tako i Šarl de Gol pitao za njegovo mišljenje o tekstu ustava Pete francuske republike.

Preminuo je 1958. u Londonu u svojoj devedesetoj godini. Godine 2007. Okružni sud u Beogradu ga je rehabilitovao, a presudu iz 1946. proglasio ništavnom. Zaostavština Slobodana Jovanovića i dalje je ogromna. Njegov lik nalazi se na novčanici od 5000 dinara, a njegovo ime nose plato i jedan od amfiteatara na Pravnom fakultetu u Beogradu.

Slobodan je bio i ostao cenjeni književnik. U jednom od poglavlja svog dela Jedan prilog za proučavanje srpskog nacionalnog karaktera dao je svoje mišljenje o tzv. poluintelektualcu:

U društvenoj utakmici taj diplomirani primitivac bori se bez skrupula, a s punim uverenjem da traži samo svoje pravo, koje mu je škola priznala. On potiskuje suparnike nemilosrdno kao da nisu živa bića nego materijalne prepone. On je dobar “laktaš”, – izraz jedan koji je prodro u opštu upotrebu jednovremeno s pojavom poluintelektualaca. Pretpostavimo da se u njemu probudila politička ambicija, i da je uspeo postati ministar. Taj položaj mogao je ugrabiti samo kroz silno guranje i strmoglavu jagmu, i zato će smatrati da je to sada nešto “njegovo”. Iz te svoje tekovine ili, bolje reći, plena gledaće da izvuče što više ličnog ćara.

 

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here